Gevolgklasse 1 Wkb: welke bouwwerken, uitzonderingen en voorbeelden
Of je met een kwaliteitsborger, een bouwmelding en een gereedmelding te maken krijgt, hangt van één vraag af: valt je bouwwerk in gevolgklasse 1? Hier staat wat erin valt, wat er buiten valt, de vier situaties die een gewone woning er alsnog uit halen, en wat je als aannemer daarna moet regelen.
Snel Antwoord
Wat valt onder gevolgklasse 1?
Nieuwbouw van grondgebonden woningen, woonboten en drijvende woningen, vakantiewoningen buiten een logiesgebouw, bedrijfsgebouwen van maximaal twee bouwlagen, fiets- en voetgangersbruggen tot 20 meter overspanning en bouwwerken die geen gebouw zijn tot 20 meter hoog. Niet als het een monument is, een gebruiksmelding brandveilig gebruik nodig heeft, een gelijkwaardige maatregel voor brand- of constructieve veiligheid toepast, of een vergunningplichtige milieubelastende activiteit heeft. Appartementen, kantoren en winkels vallen erbuiten.
Bron: Besluit bouwwerken leefomgeving artikel 2.17; IPLO
Wat gevolgklasse 1 is en waarom het bestaat
De Wet kwaliteitsborging deelt bouwwerken in naar de gevolgen als er iets misgaat: voor de mensen erin, ernaast en eromheen. Gevolgklasse 1 zijn de bouwwerken met beperkte gevolgen, en daar begon de wet mee op 1 januari 2024. Voor die bouwwerken toetst niet de gemeente, maar een private kwaliteitsborger met een toegelaten instrument of het bouwwerk aan de bouwtechnische regels van het Bbl voldoet. Gevolgklasse 2 (grotere gevolgen, zoals appartementen en kantoren) en 3 (grote gevolgen, zoals ziekenhuizen en stadions) zijn nog niet aangewezen; daar toetst de gemeente nog via de omgevingsvergunning. Lees over de tweede klasse bij Wkb gevolgklasse 2.
Welke bouwwerken vallen in gevolgklasse 1 (artikel 2.17 Bbl)
Het gaat om nieuwbouw van:
- Grondgebonden woningen: vrijstaand, twee-onder-een-kap, rijtjeswoning, inclusief de bijbehorende bouwwerken zoals een garage of aanbouw. Ook als er een kantoor- of praktijkruimte aan huis in zit.
- Woonboten en drijvende woningen.
- Vakantiewoningen die niet in een logiesgebouw staan.
- Bedrijfsgebouwen van maximaal twee bouwlagen met een industriefunctie, zoals een loods, werkplaats, opslag of magazijn, eventueel met een klein kantoor erbij.
- Bruggen voor fietsers en voetgangers met een overspanning van maximaal 20 meter.
- Overige bouwwerken die geen gebouw zijn tot 20 meter hoog, zoals een keermuur of een kleine mast, geen waterkering.
Wat er niet in valt: woongebouwen met appartementen, woningen voor kamergewijze verhuur (studentenhuizen) en zorgwoningen, kantoren en winkels, scholen, hotels, gebouwen met meer dan twee bouwlagen voor bedrijven, en alles in gevolgklasse 2 en 3.
Voorbeelden uit de praktijk van een aannemer
- Nieuwe vrijstaande woning met garage: gevolgklasse 1.
- Rij van zes nieuwbouwwoningen: gevolgklasse 1, per woning een bouwmelding en gereedmelding, of per fase in overleg met de borger en de gemeente.
- Nieuwe werkplaats met kantoor erboven, twee bouwlagen: gevolgklasse 1.
- Diezelfde werkplaats met drie bouwlagen: geen gevolgklasse 1, omgevingsvergunning via de gemeente.
- Acht appartementen boven een winkel: geen gevolgklasse 1.
- Nieuwbouwwoning op een rijksmonumentaal erf, zelf monument: geen gevolgklasse 1.
- Dakkapel, uitbouw of complete renovatie van een bestaande woning: verbouw, valt nu niet onder de Wkb (zie hieronder).
Vier situaties die een bouwwerk uit gevolgklasse 1 halen
Ook een gewone grondgebonden woning valt buiten gevolgklasse 1 als één van deze vier dingen speelt (artikel 2.17 lid 2 Bbl):
- Monument. Rijksmonument, provinciaal of gemeentelijk monument, of voorbeschermd.
- Gebruiksmelding brandveilig gebruik nodig. Bijvoorbeeld bij verblijf van meer dan 50 personen tegelijk of bij kamergewijze verhuur.
- Gelijkwaardige maatregel voor brandveiligheid of constructieve veiligheid. Wie van de standaardregels afwijkt met een gelijkwaardige oplossing, gaat naar de gemeente.
- Vergunningplichtige milieubelastende activiteit in of bij het bouwwerk.
Vergunningvrij is een aparte vraag: een bouwwerk dat vergunningvrij is voor de technische bouwactiviteit heeft geen bouwmelding en geen kwaliteitsborger nodig, ook al zou het qua type in gevolgklasse 1 vallen.
Verbouw valt er nu niet onder
De Wkb geldt op dit moment alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Verbouw en onderhoud zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld (stand september 2026). Een uitbouw of dakkapel aan een bestaande woning loopt dus nog via de gewone route: vergunningvrij of een omgevingsvergunning bij de gemeente. Het consumentendossier en de aangescherpte aansprakelijkheid gelden wel, want die staan in het Burgerlijk Wetboek. Lees geldt de Wkb bij een verbouwing.
Gevolgklasse 1 en CC1: niet hetzelfde
Constructeurs praten over gevolgklassen CC1, CC2 en CC3. Dat zijn de consequence classes uit de Eurocode (NEN-EN 1990), die bepalen met welke veiligheidsfactoren een constructie wordt berekend. De gevolgklassen van de Wkb staan in het Bbl en bepalen wie de bouwtechnische toets doet. Ze lijken op elkaar in gedachte, maar zijn niet gekoppeld: een grondgebonden woning zit meestal in CC2 van de Eurocode en tegelijk in gevolgklasse 1 van de Wkb.
Wat je als aannemer moet regelen bij gevolgklasse 1
- Kwaliteitsborger kiezen uit het register van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw, ruim voor de start. Zonder borger geen borgingsplan, zonder borgingsplan geen complete bouwmelding.
- Risicobeoordeling en borgingsplan laten maken op basis van je definitieve tekeningen.
- Bouwmelding uiterlijk vier weken voor de start via het Omgevingsloket, met de zeven onderdelen van artikel 2.19 Bbl.
- Bewijs tijdens de bouw: foto's van verborgen werk vóór het dichtzetten, keuringen per fase, documenten per onderdeel.
- Verklaring van de kwaliteitsborger na de laatste keuring.
- Gereedmelding ten minste twee weken voor ingebruikname, met het dossier bevoegd gezag. Zie bouwmelding en gereedmelding.
- Consumentendossier aan de klant bij oplevering, zie wat erin moet.
Zo doet Vastlegg het
De Wkb-check bij het aanmaken van een project stelt de vragen van artikel 2.17 (soort werk, type bouwwerk, bouwlagen, de vier uitzonderingen, particuliere opdrachtgever) en geeft de uitkomst met het wetsartikel. Valt het werk in gevolgklasse 1, dan rekent de app de termijnen uit en deelt je project in de dossiersecties in. Zie de Wkb software.
Veelgestelde vragen
Wat is gevolgklasse 1?
Gevolgklasse 1 is de categorie eenvoudige bouwwerken met een laag risico waarvoor de Wet kwaliteitsborging sinds 1 januari 2024 geldt: grondgebonden woningen, woonboten en drijvende woningen, vakantiewoningen buiten een logiesgebouw, bedrijfsgebouwen van maximaal twee bouwlagen, fiets- en voetgangersbruggen tot 20 meter overspanning en bouwwerken die geen gebouw zijn tot 20 meter hoog (artikel 2.17 Besluit bouwwerken leefomgeving). Voor nieuwbouw in deze klasse zijn een kwaliteitsborger, een bouwmelding en een gereedmelding verplicht.
Welke bouwwerken vallen onder de Wkb?
Op dit moment alleen nieuwbouw in gevolgklasse 1. Verbouw en onderhoud zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld, en gevolgklasse 2 en 3 (zoals appartementen, kantoren, scholen) volgen pas later. De privaatrechtelijke regels van de Wkb, zoals het consumentendossier en de aansprakelijkheid na oplevering, gelden wel voor elke aannemingsovereenkomst.
Wat zijn de gevolgklassen van bouwwerken?
Drie: gevolgklasse 1 (beperkte gevolgen als het misgaat: woningen, kleine bedrijfsgebouwen), gevolgklasse 2 (grotere gevolgen: appartementen, kantoren, scholen, bibliotheken) en gevolgklasse 3 (grote gevolgen: ziekenhuizen, stadions, tunnels, gebouwen boven 70 meter). De Wkb geldt nu voor klasse 1; de andere twee zijn nog niet aangewezen.
Vallen appartementen onder gevolgklasse 1?
Nee. Een woongebouw met appartementen valt niet in gevolgklasse 1, ook niet als het klein is. Datzelfde geldt voor woningen voor kamergewijze verhuur zoals studentenhuizen en voor zorgwoningen. Die bouwwerken lopen via de omgevingsvergunning bij de gemeente, met de gemeente als toetser.
Wanneer valt een woning toch niet onder gevolgklasse 1?
In vier situaties: het bouwwerk is een monument (rijks, provinciaal, gemeentelijk of voorbeschermd); er is een gebruiksmelding brandveilig gebruik nodig; er wordt een gelijkwaardige maatregel toegepast voor brand- of constructieve veiligheid; of er is een vergunningplichtige milieubelastende activiteit. Dan geldt de Wkb niet en toetst de gemeente via de vergunning.
Is gevolgklasse 1 vergunningvrij?
Nee, dat zijn twee verschillende vragen. Gevolgklasse 1 gaat over de bouwtechnische toets (kwaliteitsborger in plaats van gemeente). Vergunningvrij gaat over de ruimtelijke kant. Een bouwwerk in gevolgklasse 1 dat vergunningvrij is voor de technische bouwactiviteit, heeft geen bouwmelding en geen kwaliteitsborger nodig. Een vergunningplichtig bouwwerk in gevolgklasse 1 heeft de bouwmelding en de borger wel, en daarnaast eventueel een omgevingsvergunning voor de omgevingsplanactiviteit.
Wat is het verschil tussen gevolgklasse 1 en CC1?
CC1, CC2 en CC3 zijn de gevolgklassen uit de Eurocode (NEN-EN 1990) voor de constructieve veiligheid; een constructeur gebruikt ze bij de berekening. De gevolgklassen van de Wkb staan in het Bbl en bepalen wie de bouwtechnische toets doet. Een grondgebonden woning zit vaak in CC2 van de Eurocode en tegelijk in gevolgklasse 1 van de Wkb.
Wat moet ik regelen als mijn project in gevolgklasse 1 valt?
Een kwaliteitsborger uit het register van de Toelatingsorganisatie kiezen, hem de risicobeoordeling en het borgingsplan laten maken, uiterlijk vier weken voor de start de bouwmelding doen, tijdens de bouw bewijs vastleggen voor de keuringen, na de verklaring van de borger uiterlijk twee weken voor ingebruikname de gereedmelding doen met het dossier bevoegd gezag, en bij oplevering het consumentendossier aan de klant geven.
Hoe weet ik zeker in welke gevolgklasse mijn klus valt?
Loop artikel 2.17 Bbl na: soort werk (nieuwbouw), type bouwwerk, aantal bouwlagen en de vier uitzonderingen. De Wkb-check in Vastlegg stelt precies die vragen en geeft de uitkomst met het wetsartikel erbij. Twijfel je, vraag dan de gemeente of een kwaliteitsborger; die laatste kan alleen werken als het gevolgklasse 1 is.
Over deze pagina
Redactie & Content Team
De redactie van Vastlegg schrijft over administratie, facturatie en de Wkb voor ZZP'ers in de bouw. We controleren onze artikelen aan de hand van de bron zelf, zoals de Belastingdienst en de officiële Wkb-regelgeving.
Bronnen: Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) artikel 2.17; Informatiepunt Leefomgeving, Bouwwerken in gevolgklasse 1; Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw, Gevolgklassen; Rijksoverheid, De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen: gevolgklassen; NEN-EN 1990 (Eurocode) voor de constructieve gevolgklassen CC1 tot CC3.
De Wkb-check doet artikel 2.17 voor je
Bij het aanmaken van een project in Vastlegg beantwoord je de vragen uit dit artikel en zie je met het wetsartikel erbij of je in gevolgklasse 1 valt, en wat je dan moet regelen. 14 dagen gratis.