Wat is een AI-geletterdheid training?
Een AI-geletterdheid training leert jou en je medewerkers wat AI is, wat het wel en niet kan, welke risico's eraan zitten en hoe je het verantwoord gebruikt in je werk. Sinds 2 februari 2025 verplicht de AI-verordening (artikel 4) elk bedrijf dat AI-systemen gebruikt om daarvoor te zorgen. De training van Vastlegg doet dat in gewone taal, met voorbeelden uit de bouw en de installatiebranche.
De term komt uit de wet. De AI-verordening spreekt van "AI-geletterdheid": de vaardigheden, kennis en het begrip die nodig zijn om AI-systemen verstandig in te zetten en de kansen en risico's ervan te zien. Dat klinkt groot, maar voor een bouwbedrijf komt het neer op een paar concrete dingen. Weten dat een taalmodel geen rekenmachine is en een prijs kan verzinnen. Weten dat wat je in een gratis tool typt, bij een ander bedrijf terechtkomt. Weten wanneer je een AI-tekst zelf moet nalezen voordat hij naar een klant gaat. En dat vastleggen, zodat je het kunt laten zien als iemand ernaar vraagt.
De Autoriteit Persoonsgegevens, die in Nederland toezicht houdt op de AI-verordening, zegt het zelf zo: organisaties die AI-systemen ontwikkelen of gebruiken zijn verplicht maatregelen te nemen om AI-geletterdheid bij hun medewerkers te bevorderen, en welke maatregelen dat precies zijn staat niet in de wet. Dat is goed nieuws voor een klein bedrijf. Je hoeft geen opleiding van vijf dagen in te kopen. Je moet iets doen dat past bij hoe jij AI gebruikt, en dat aantoonbaar maken.
Is een AI-geletterdheid training verplicht?
De training zelf niet, het resultaat wel. Artikel 4 van de AI-verordening zegt dat je als bedrijf moet zorgen dat de mensen die met AI werken er genoeg van weten. Welke maatregelen dat precies zijn, staat niet in de wet; dat mag je zelf invullen. Een korte training met een verslag en een certificaat van deelname is de eenvoudigste manier om dat aantoonbaar te doen.
Het onderscheid is belangrijk, want er zijn aanbieders die de training als wettelijke eis verkopen. Dat is hij niet. De eis is dat je mensen genoeg weten. Hoe je dat bereikt, mag je zelf bepalen: een training, een interne uitleg, de gratis Nationale AI-Cursus, of een combinatie. Wat je wél moet kunnen, is laten zien dat je er iets aan hebt gedaan en dat het past bij de manier waarop AI in jouw bedrijf wordt gebruikt. Een training met een verslag en certificaten is daarvoor de kortste weg, en daarom bieden we hem aan. Maar we zeggen er eerlijk bij dat het niet de enige weg is.
Wat we wel zien: bedrijven die het "zelf regelen" regelen het meestal niet. Het staat op de lijst, er komt een klus tussen, en een jaar later gebruikt de halve ploeg AI-tools zonder dat iemand ooit heeft gezegd wat wel en niet mag. De training is vooral een manier om het één keer goed te doen en dan klaar te zijn.
Voor wie is deze training?
Zzp'ers in de bouw
Je bent zelf de organisatie. Twee uur, en je weet wat je wel en niet aan ChatGPT overlaat.
Bouw- en installatiebedrijven met personeel
Kantoor en buitendienst samen. Iedereen die met een AI-tool werkt telt mee, ook de calculator en de planner.
Bedrijven die al AI gebruiken in hun software
Boekhoudprogramma met AI, Vastlegg-assistent, vertaal-app: dan geldt de verplichting al.
Ja. De verplichting geldt voor elke organisatie die AI-systemen ontwikkelt of gebruikt, ongeacht de grootte. Gebruik je ChatGPT om een offerte te schrijven, een vertaal-app op de bouwplaats of een boekhoudprogramma met AI, dan gebruik je AI-systemen. Voor een zzp'er zonder personeel gaat het om jouw eigen kennis; met personeel gaat het om iedereen die met die tools werkt.
Een misverstand dat we vaak horen: "wij gebruiken geen AI". Bijna elk bedrijf gebruikt het inmiddels wel. De calculator die ChatGPT een omschrijving laat schrijven. De Poolse medewerker die de werkbon door een vertaal-app haalt. Het boekhoudprogramma dat bonnetjes automatisch uitleest. De telefoon die je mail samenvat. Zodra dat in je bedrijf gebeurt, geldt artikel 4, of je het nu "AI" noemt of niet.
Wat zit er in de training?
- Wat AI is en wat het niet is. Hoe een taalmodel aan zijn antwoord komt, waarom het zelfverzekerd fout kan zijn, en wat dat betekent voor een offerte of een mail.
- De wet in gewone taal. Wat artikel 4 van de AI-verordening van jouw bedrijf vraagt, wat niet, en hoe je dat vastlegt zonder papierwinkel.
- Veilig gebruiken. Wat je nooit in een gratis AI-tool zet (klantgegevens, prijzen, personeelsdossiers), en hoe je dat je collega's uitlegt.
- Voorbeelden uit de bouw. Offerte laten schrijven, werkbon vertalen, bonnetje laten uitlezen, review beantwoorden: wat werkt, wat niet, en waar je zelf naar moet kijken.
- Afspraken voor je bedrijf. Een simpele set regels op één A4: welke tools, waarvoor, wie controleert wat. Dat is meteen je bewijs richting de toezichthouder.
- Certificaat van deelname. Per deelnemer, met datum en onderwerpen. Geen erkend examen, wel het bewijs dat je de verplichting serieus hebt genomen.
Geen theorie over neurale netwerken en geen slides over de geschiedenis van kunstmatige intelligentie. Elk onderdeel eindigt met een vraag uit de praktijk: mag dit, en zo ja, waar let je op? "Mag ik de offerte van de concurrent in ChatGPT zetten om hem te vergelijken?" "Mag mijn planner de personeelsroosters door een AI laten maken?" "Kan ik de Wkb-dossierteksten laten schrijven?" De antwoorden zijn niet altijd nee, maar ze zijn altijd concreet.
Hoe lang duurt de training en hoe werkt het?
Ongeveer twee uur, online, op een moment dat jou uitkomt. Langer is niet nodig om aan de verplichting te voldoen en niemand in de bouw heeft een hele dag over. Wil je een verdieping voor een kantoormedewerker die dagelijks met AI werkt, dan spreken we een extra sessie af.
Ongeveer twee uur, online
Via een videogesprek, voor de hele groep tegelijk. Ook 's avonds mogelijk, want overdag sta je op de steiger.
Voorbereiding: tien minuten
Je vult vooraf in welke AI-tools je bedrijf gebruikt. Daar bouwen we de voorbeelden omheen.
Na afloop: A4 met afspraken
Welke tools, waarvoor, wat nooit, wie controleert. Jouw beleid in één pagina, klaar om op te hangen.
Certificaat en verslag
Per deelnemer een certificaat van deelname. Een kort verslag voor je administratie, voor als iemand er ooit naar vraagt.
Wat kost een AI-geletterdheid training?
Bij Vastlegg is de prijs op aanvraag, afhankelijk van het aantal deelnemers en of je een team- of bedrijfspakket wilt. Ter indicatie: in de markt zie je losse deelnames van ongeveer 75 tot 545 euro per persoon en meerdaagse opleidingen tot ruim 1.100 euro. Die bedragen komen van de aanbieders zelf en kunnen wijzigen. Er is ook een gratis basis: de Nationale AI-Cursus, alleen niet toegespitst op jouw vak.
Waarom geen bedrag op de pagina? Omdat een training voor één zzp'er iets anders is dan een sessie voor een installatiebedrijf met twaalf man in twee ploegen. Je hoort vooraf precies wat het kost, en dat bedrag verandert daarna niet. Vergelijk je aanbieders, let dan op drie dingen: wordt het verzorgd door mensen die AI zelf gebruiken in jouw branche, krijg je iets tastbaars mee (afspraken, verslag, certificaat) en hoeveel uur kost het je mensen. Een dag cursus voor een ploeg van acht is een dag geen omzet.
Wat als je niets doet?
In de verordening staat geen apart boetebedrag voor artikel 4. Toezicht en handhaving lopen via de nationale toezichthouders, in Nederland de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. Bij een klacht of onderzoek kunnen zij vragen hoe je AI-geletterdheid hebt geregeld, en het telt mee bij de beoordeling van andere overtredingen. Het grotere risico zit in de praktijk: een medewerker die klantgegevens in een gratis tool zet of een AI-offerte ongecontroleerd verstuurt.
De AI-verordening wordt in stappen van kracht. De verplichting rond geletterdheid en het verbod op bepaalde AI-toepassingen gelden sinds februari 2025; de meeste andere regels, waaronder die voor hoog-risicosystemen en de transparantie-eisen, volgen vanaf augustus 2026, met een voorstel van de Europese Commissie om een deel daarvan uit te stellen. Controleer de actuele stand op de site van de Autoriteit Persoonsgegevens. Voor een bouwbedrijf verandert er aan de kern niets: je gebruikt AI, dus je mensen moeten weten wat ze doen. Meer over de rest van de wet lees je in AI Act voor het mkb.
Waarom bij Vastlegg?
Omdat wij zelf dagelijks AI bouwen voor de bouw. Onze AI-assistent zit in de administratie van aannemers, installateurs en zzp'ers en we weten precies waar het misgaat: verzonnen prijzen, verkeerde btw, vertalingen die net niet kloppen. De training gaat over jouw offertes, jouw werkbonnen en jouw personeel, niet over algoritmes in het algemeen.
Onze AI-assistent is gebouwd met precies de regels die we in de training uitleggen: hij leest zelf, maar verandert nooit iets zonder jouw akkoord, hij verzint geen prijs en hij schrijft altijd Nederlands naar je klant, ook als jij Pools of Turks met hem praat. Die keuzes hebben we niet gemaakt omdat de wet het zegt, maar omdat het anders misgaat. Dat is ook wat we je medewerkers leren: niet bang zijn voor AI, wel weten waar je zelf naar moet kijken. Wil je eerst zelf zien wat AI voor je bedrijf kan doen, lees dan AI in de bouw: tien dingen die je vandaag kunt doen. En de volledige uitleg van de verplichting staat in AI-geletterdheid verplicht: wat moet je doen.