Consumentendossier: wat moet erin, voor wie en een voorbeeld
Het consumentendossier is de Wkb-plicht die bijna elke aannemer raakt en die de minste aandacht krijgt. Kwaliteitsborger, bouwmelding en gereedmelding gelden alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1. Het consumentendossier geldt voor elke aannemingsovereenkomst sinds 2024, dus ook voor de badkamer, de uitbouw en het dak. Hier lees je wat erin moet, wanneer je het oplevert en hoe je het opbouwt zonder extra werk.
Snel Antwoord
Wat is het consumentendossier?
Het consumentendossier is het dossier dat de aannemer sinds 1 januari 2024 bij oplevering aan de opdrachtgever geeft (artikel 7:757a BW). Het bevat tekeningen en berekeningen van het bouwwerk en de installaties, een beschrijving van materialen en installaties, de gebruiksfuncties en de informatie voor gebruik en onderhoud. Het geldt bij elke aannemingsovereenkomst voor een bouwwerk, ook bij verbouw, tenzij uitdrukkelijk anders afgesproken.
Bron: Burgerlijk Wetboek artikel 7:757a
Wat de wet zegt: artikel 7:757a BW
Sinds 1 januari 2024 staat in het Burgerlijk Wetboek dat de aannemer bij de kennisgeving dat het werk klaar is om opgeleverd te worden, een dossier aan de opdrachtgever overhandigt. Dat dossier bevat gegevens en bescheiden die volledig inzicht geven in de nakoming van de overeenkomst en de uitgevoerde werkzaamheden. De wet noemt in elk geval:
- tekeningen en berekeningen van het tot stand gebrachte bouwwerk en de bijbehorende installaties, plus een beschrijving van de toegepaste materialen en installaties;
- de gebruiksfuncties van het bouwwerk;
- de gegevens en bescheiden die nodig zijn voor gebruik en onderhoud van het bouwwerk.
Het artikel is van regelend recht: je kunt er in de overeenkomst uitdrukkelijk van afwijken. Doe je dat niet, dan geldt het. Een standaardzin in je algemene voorwaarden die het dossier wegstreept, is bij een consument bovendien kwetsbaar; spreek liever af wat je wel levert.
De naam is misleidend
Het heet consumentendossier, maar de wet spreekt over de opdrachtgever, niet over de consument. Ook bij een zakelijke opdrachtgever geldt de plicht, tenzij je anders afspreekt. En de plicht zit in het BW, los van de gevolgklasse. Daarom geldt hij ook bij verbouw, terwijl de bouwmelding en gereedmelding alleen bij nieuwbouw in gevolgklasse 1 spelen.
Consumentendossier of dossier bevoegd gezag?
Bij nieuwbouw onder de Wkb maak je twee dossiers, en ze worden vaak door elkaar gehaald.
- Consumentendossier (BW 7:757a): voor je klant, bij oplevering. Gericht op nakoming, gebruik en onderhoud. Geldt bij elke aannemingsovereenkomst.
- Dossier bevoegd gezag (Bbl 2.21): voor de gemeente, bij de gereedmelding. Gericht op de bouwtechnische regels, met de verklaring van de kwaliteitsborger. Geldt alleen bij gevolgklasse 1.
Ze overlappen in de tekeningen, berekeningen, installaties en gebruiksfuncties. Het consumentendossier heeft daarbovenop de onderhoudsinformatie, garanties en handleidingen; het dossier bevoegd gezag heeft daarbovenop de verklaring van de kwaliteitsborger, het borgingsplan, BENG, MPG en brandveiligheid. Bouw je één keer per onderwerp op, dan vul je beide dossiers uit dezelfde bron.
Voorbeeld: consumentendossier in elf hoofdstukken
Dit is de indeling die Vastlegg gebruikt bij de export. Hij volgt de wet en voegt toe wat je klant in de praktijk nodig heeft. Gebruik hem ook als je het dossier met de hand samenstelt.
- Projectgegevens. Adres, opdrachtgever, aannemer, datum overeenkomst, opleverdatum, wel of geen Wkb.
- Tekeningen (as-built). Plattegronden, gevels, doorsneden en details zoals het er echt staat, niet het ontwerp. Wijzigingen tijdens de bouw verwerkt.
- Berekeningen. Constructieberekeningen en berekeningen van de installaties.
- Toegepaste materialen. Per onderdeel: welk materiaal, welk merk en type, welke kleur. Uit je offerteregels en werkbonnen, aangevuld waar nodig.
- Installaties. Elektra, water, verwarming, ventilatie: merk, type, handleiding, inregelrapport.
- Gebruiksfuncties en ruimten. Welke functie het bouwwerk heeft en de indeling in ruimten met afmetingen.
- Gebruik en onderhoud. Onderhoudsinstructies, schilderintervallen, filters van de ventilatie, wat de klant zelf mag en wat niet.
- Garanties en certificaten. Garantiebewijzen, KOMO, CE, productcertificaten, de borgstelling.
- Foto's per bouwfase. Met datum: het bewijs van verborgen werk zoals fundering, wapening, isolatie, leidingen en waterdichting.
- Keuringen en checklists. Wat is wanneer door wie gecontroleerd, met welk bewijs.
- Proces-verbaal van oplevering. Opleverdatum, herstelpunten en de handtekeningen van beide partijen.
Bij een badkamerrenovatie ziet dat er zo uit
Projectgegevens; een schets van de indeling met maten; geen berekeningen (niet van toepassing, zeg dat expliciet); tegels, kit, lijm en sanitair met merk en type; de installatie van de doucheregelaar en de ventilator met handleiding; woonfunctie, badruimte; onderhoud van kitranden en de ventilator; garantie op het sanitair en de borgstelling op het werk; foto's van de waterdichte laag en de kimband voor het tegelen; de eindchecklist; het getekende opleverformulier. Een uur werk als je het tijdens de klus hebt bijgehouden, een dag als je het achteraf moet reconstrueren.
Zo bouw je het op zonder extra werk
Het dossier wordt een last als je het aan het eind moet maken. Het wordt bijna gratis als het ontstaat terwijl je werkt:
- Maak per klus een project aan en hang alles daaraan. Foto's met datum in de juiste categorie, documenten in de juiste sectie.
- Fotografeer verborgen werk voordat je het dichtzet. Wapening, folie, isolatie, leidingen, kimband. Dat zijn de foto's die over vijf jaar tellen.
- Loop een checklist per fase af, zodat je kunt laten zien dat iets gecontroleerd is en niet alleen gedaan.
- Bewaar handleidingen en garantiebewijzen digitaal op het moment dat je ze in handen hebt, niet pas bij de oplevering.
- Sluit af met een getekend proces-verbaal en exporteer het dossier op de dag van oplevering.
Wat ontbreekt, benoem je
Een dossier dat zwijgt over een onderdeel wekt de indruk dat je het vergeten bent. Schrijf bij onderdelen die niet van toepassing zijn dat ze niet van toepassing zijn, en bij onderdelen die je niet hebt dat ze niet aangeleverd zijn. Vastlegg zet dat automatisch in de export. Zie ook het opleverrapport en projectbeheer bouw.
Waarom het dossier ook jou beschermt
Sinds 2024 blijf je als aannemer aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die niet aan jou zijn toe te rekenen (artikel 7:758 lid 4 BW). Voorheen was de opdrachtgever na oplevering grotendeels zelf verantwoordelijk voor wat hij had kunnen zien. Die omkering maakt het consumentendossier tot je eigen verdediging: de foto van de dampremmende folie, de checklist van de doorvoeren en het inregelrapport van de ventilatie zijn precies de stukken waarmee je over drie jaar aantoont dat het werk goed was toen je het opleverde. Lees meer over de plichten in de Wkb voor aannemers.
Veelgestelde vragen
Wat is het consumentendossier?
Het consumentendossier is het dossier dat je als aannemer bij de oplevering aan je opdrachtgever geeft, met alles wat die nodig heeft om te zien wat er gebouwd is en hoe het gebouw gebruikt en onderhouden moet worden: tekeningen, berekeningen, materialen, installaties, gebruiksfuncties en onderhoudsinformatie. Het staat in artikel 7:757a van het Burgerlijk Wetboek en geldt sinds 1 januari 2024.
Voor wie is het consumentendossier verplicht?
Voor elke aannemer bij elke aannemingsovereenkomst voor een bouwwerk die na 1 januari 2024 is gesloten, ongeacht of de opdrachtgever een particulier of een bedrijf is. De naam zegt consument, maar de wet beperkt het niet tot consumenten. Je kunt het alleen wegcontracteren door dat uitdrukkelijk in de overeenkomst af te spreken.
Geldt het consumentendossier ook bij een verbouwing?
Ja. De publieke kant van de Wkb (kwaliteitsborger, bouwmelding, gereedmelding) geldt alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, maar het consumentendossier staat in het Burgerlijk Wetboek en geldt voor elke aannemingsovereenkomst voor een bouwwerk, dus ook voor een uitbouw, een badkamer of een dakrenovatie.
Wat moet er in het consumentendossier zitten?
Gegevens en bescheiden die volledig inzicht geven in wat je hebt gedaan en of je de overeenkomst bent nagekomen. De wet noemt in elk geval: tekeningen en berekeningen van het bouwwerk en de installaties, een beschrijving van de toegepaste materialen en installaties, de gebruiksfuncties van het bouwwerk, en de informatie die nodig is voor gebruik en onderhoud. In de praktijk voeg je foto's van verborgen werk, garantiebewijzen en het proces-verbaal van oplevering toe.
Wanneer moet ik het consumentendossier opleveren?
Bij de kennisgeving dat het werk klaar is om opgeleverd te worden, dus rond de oplevering. Lever het niet pas weken later na; de klant heeft het nodig om het werk te beoordelen en om het gebouw in gebruik te nemen. Praktisch: geef het op de dag van oplevering mee, digitaal of op papier.
Is het consumentendossier hetzelfde als het dossier bevoegd gezag?
Nee. Het dossier bevoegd gezag gaat naar de gemeente bij de gereedmelding en bevat de verklaring van de kwaliteitsborger en de bouwtechnische gegevens (artikel 2.21 Bbl). Het consumentendossier gaat naar je klant en is op gebruik, onderhoud en nakoming gericht. Ze overlappen in tekeningen, berekeningen en installaties, maar zijn twee verschillende dossiers voor twee verschillende ontvangers.
Wat als ik geen consumentendossier oplever?
Dan kom je een wettelijke verplichting niet na. De klant kan nakoming eisen, de oplevering weigeren of het dossier als grond gebruiken bij een geschil over gebreken. Bovendien blijf je sinds 2024 aansprakelijk voor verborgen gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt (artikel 7:758 lid 4 BW); het dossier is dan ook jouw bewijs van wat je goed hebt gedaan.
Mag het consumentendossier digitaal?
Ja. De wet schrijft geen vorm voor. Een pdf of een zip met mappen per onderwerp is prima, zolang de klant er zelf bij kan en het bewaard blijft. Vastlegg maakt het dossier als pdf met elf hoofdstukken of als zip met genummerde mappen en een fotolijst.
Is er een voorbeeld van een consumentendossier?
Ja, de voorbeeldindeling in dit artikel: projectgegevens, tekeningen, berekeningen, materialen, installaties, gebruiksfuncties, gebruik en onderhoud, garanties en certificaten, foto's per bouwfase, keuringen, en het proces-verbaal van oplevering. Elf hoofdstukken, in die volgorde.
Over deze pagina
Redactie & Content Team
De redactie van Vastlegg schrijft over administratie, facturatie en de Wkb voor ZZP'ers in de bouw. We controleren onze artikelen aan de hand van de bron zelf, zoals de Belastingdienst en de officiële Wkb-regelgeving.
Bronnen: Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 757a (consumentendossier) en 758 lid 4 (aansprakelijkheid na oplevering), in werking sinds 1 januari 2024 via de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen; Besluit bouwwerken leefomgeving artikel 2.21 (dossier bevoegd gezag); Informatiepunt Leefomgeving.
Het consumentendossier ontstaat terwijl je bouwt
In Vastlegg hangen foto's, checklists, documenten en de oplevering aan het project. Bij oplevering exporteer je het consumentendossier als pdf of zip; wat ontbreekt staat als niet aangeleverd. 14 dagen gratis.