Wat is een stelpost? Betekenis, voorbeeld en verrekening
Je kunt niet alles vooraf tot op de euro berekenen. De klant moet nog tegels kiezen, of je ziet pas bij het slopen wat er achter de wand zit. Daar is de stelpost voor. Hier lees je wat een stelpost precies is, hoe je hem op je offerte zet, wat je achteraf mag verrekenen en waar aannemers de mist in gaan.
Snel Antwoord
Wat is een stelpost?
Een stelpost is een geraamd bedrag in een offerte of begroting voor een onderdeel waarvan de exacte kosten nog niet vaststaan, bijvoorbeeld omdat de klant nog moet kiezen. Na afloop wordt het geraamde bedrag verrekend met de werkelijke kosten: te veel betaald krijg je terug, te weinig betaal je bij.
Bron: Vastlegg Kennisbank 2026, art. 7:752 BW
Stelpost betekenis: een raming, geen prijs
Het woord komt uit de boekhouding en het bestek: een post die je stelt, dus voorlopig vaststelt. In een offerte van een aannemer, installateur of schilder is het een regel met een geraamd bedrag voor iets dat je nog niet precies kunt calculeren. De rest van de offerte is een echte prijs; de stelpost is een reservering.
Typische stelposten in de bouw:
- Keuzes van de klant: tegels, sanitair, keukenapparatuur, een voordeur, de kleur en kwaliteit van verf. De klant kiest later, jij reserveert een bedrag.
- Werk dat je pas ziet als je bezig bent: de staat van de ondervloer, leidingen in een oude muur, houtrot onder het dakbeschot.
- Leveringen van derden: een container, een kraan, keuringskosten, waarvan je de prijs pas na aanvraag weet.
In het Engels heet het een provisional sum (PS). Dat kom je tegen als je met buitenlandse opdrachtgevers of leveranciers werkt.
Objectieve en subjectieve stelpost: het verschil bepaalt wat je mag rekenen
Juristen delen stelposten in twee soorten, en dat onderscheid is voor jou als aannemer belangrijk, want het bepaalt hoeveel het bedrag achteraf mag afwijken.
Objectieve stelpost. Het werk staat vast, alleen de prijs is nog een inschatting. Denk aan "egaliseren ondervloer, stelpost 350 euro". Zo'n stelpost geldt juridisch als richtprijs. Artikel 7:752 lid 2 BW zegt dan: de richtprijs mag met niet meer dan 10 procent worden overschreden, tenzij je de klant zo tijdig mogelijk hebt gewaarschuwd dat het waarschijnlijk meer wordt, zodat hij het werk nog kan beperken of vereenvoudigen. De Rechtbank Noord-Nederland paste die regel in februari 2024 nog toe op stelposten van een aannemer.
Subjectieve stelpost. De hoogte hangt af van een keuze van de klant: de tegels van 25 of van 90 euro per m². Hier geldt geen 10 procent-limiet. Kiest de klant duurder, dan betaalt hij het verschil. Zet er wel bij wat er in het bedrag zit (levering, montage, btw) en wat niet.
Waar het misgaat
Aannemers gebruiken stelposten soms om een onzekere calculatie af te dekken: "sloopwerk, stelpost 2.000 euro" terwijl het gewoon om een prijs gaat die ze niet durven te noemen. Valt het dan 40 procent hoger uit, dan zit je aan de 10 procent-regel vast en betaal je het verschil zelf. Een stelpost is voor keuzes en onbekenden, niet voor je eigen risico. Weet je het echt niet, werk dat onderdeel dan in regie of doe eerst een opname.
Stelpost op de offerte: voorbeeld
Zo staat een stelpost netjes op een offerte voor een badkamerrenovatie. Het geraamde bedrag staat er gewoon tussen, maar is als stelpost gemarkeerd en de verrekening is uitgelegd.
| Omschrijving | Aantal | Bedrag excl. btw |
|---|---|---|
| Badkamer strippen en afvoer puin | 1 | € 420,00 |
| Wand- en vloertegels leggen, arbeid | 12 m² | € 1.080,00 |
| Tegels, levering (stelpost, keuze klant) | 12 m² | € 600,00 |
| Egaliseren ondervloer (stelpost, geraamd) | 1 | € 350,00 |
| Sanitair monteren | 1 | € 730,00 |
| Subtotaal excl. btw | € 3.180,00 | |
| Btw 21% | € 667,80 | |
| Totaal incl. btw | € 3.847,80 | |
Tekst onder de offerte
"De regels die als stelpost zijn gemarkeerd zijn geraamde bedragen. Na uitvoering verrekenen wij het werkelijke bedrag: het verschil wordt bijbetaald of in mindering gebracht op de eindfactuur. Voor de tegels geldt de door u gekozen leverancier en prijs, exclusief btw. Over de werkelijke kosten van stelposten rekenen wij 10 procent voor inkoop en afhandeling."
Drie dingen die erbij moeten staan, anders krijg je discussie:
- Wat zit erin. Alleen levering, of ook montage? Inclusief of exclusief btw? Bij tegels: ook lijm, voeg en kit?
- Hoe je verrekent. Werkelijke kosten op basis van bon of nacalculatie, wel of geen opslag, en hoeveel procent.
- Wanneer de klant moet kiezen. Een datum, zodat je planning en bestelling niet stilvallen.
Stelpost verrekenen: zo doe je dat achteraf
Na de klus vergelijk je per stelpost het geraamde bedrag met wat het echt kostte. Het verschil zet je als aparte regel op de eindfactuur, positief of negatief, met een korte omschrijving en de onderbouwing (de bon van de leverancier of je nacalculatie). Doe dat niet stilzwijgend door het totaal te verhogen: de klant wil zien waar het verschil vandaan komt.
Ging het om een objectieve stelpost en wordt het meer dan 10 procent duurder? Dan moet je gewaarschuwd hebben voordat je het werk deed. Een appje of mail met "de ondervloer is slechter dan gedacht, egaliseren wordt ongeveer 550 in plaats van 350 euro, akkoord?" is genoeg, als je het maar bewaart. Zonder die waarschuwing blijft de klant aan 385 euro (350 plus 10 procent) vastzitten en betaal jij de rest.
Nacalculatie maakt je volgende stelpost beter
Boek je uren en bonnen per project. Na drie badkamers weet je precies wat egaliseren gemiddeld kost en wordt je stelpost een prijs. Dat is het verschil tussen ramen en weten.
Stelpost, richtprijs, regie of meerwerk?
Vier begrippen die op elkaar lijken, maar verschillende regels hebben:
- Stelpost: zit in de offerte, bedrag is een raming, wordt verrekend. Objectief: richtprijs met 10 procent-regel. Subjectief: klantkeuze, geen limiet.
- Richtprijs: de hele offerte is een schatting. Zelfde 10 procent-regel uit artikel 7:752 BW. Lees meer bij aanneemsom, richtprijs of regie.
- Regie: je rekent uren en materiaal achteraf tegen afgesproken tarieven. Geen raming, dus ook geen verrekening: de klant betaalt wat het werd.
- Meerwerk: werk dat niet in de offerte stond en erbij komt. Vooraf de klant wijzen op de prijsverhoging (artikel 7:755 BW) en apart laten akkoorderen. In Vastlegg leg je dat vast met meerwerk, met handtekening.
Stelposten in Vastlegg
In de offerte software van Vastlegg zet je een vinkje bij een regel om er een stelpost van te maken. Het geraamde bedrag telt gewoon mee in het totaal, maar op de pdf en op de online offerte die je klant ondertekent staat er een korte uitleg bij dat het om een raming gaat die achteraf wordt verrekend. Zo is er vooraf geen misverstand. Na akkoord maak je met één klik de factuur en zet je op de eindfactuur het werkelijke bedrag, met de verrekening als aparte regel.
Wil je eerst zien hoe een complete offerte eruitziet? Bekijk een offerte voorbeeld of lees hoe je een offerte maakt, stap voor stap.
Veelgestelde vragen
Wat wordt bedoeld met een stelpost?
Een stelpost is een voorlopig, geraamd bedrag in een offerte of begroting voor een onderdeel waarvan de precieze kosten nog niet bekend zijn, bijvoorbeeld omdat de klant de tegels nog moet kiezen of omdat je pas bij het slopen ziet wat er achter de wand zit. Na afloop wordt het werkelijke bedrag verrekend met het geraamde bedrag.
Hoeveel mag een stelpost afwijken?
Dat hangt af van het soort stelpost. Bij een objectieve stelpost, waar het werk vaststaat maar de prijs nog niet, geldt hij als richtprijs: volgens artikel 7:752 lid 2 BW mag je die met maximaal 10 procent overschrijden, tenzij je de klant op tijd hebt gewaarschuwd dat het meer wordt. Bij een subjectieve stelpost, waar de klant zelf iets kiest (tegels, keuken, sanitair), geldt geen limiet: de klant betaalt wat zijn keuze kost.
Hoe wordt een stelpost verrekend?
Na de uitvoering vergelijk je de werkelijke kosten met het geraamde bedrag. Is het duurder, dan betaalt de klant bij; is het goedkoper, dan trek je het verschil af. Spreek vooraf af of er een opslag voor je eigen werk en risico bovenop de werkelijke kosten komt en hoeveel, en zet dat op de offerte. Zet de verrekening als aparte regel op de factuur, met de bon of de nacalculatie als onderbouwing.
Wat is een stelpost in een begroting?
In een begroting of bestek is een stelpost hetzelfde als op een offerte: een gereserveerd bedrag voor een onderdeel dat nog niet is uitgewerkt. In aanbestedingen onder de UAV 2012 zijn er aparte regels voor hoe stelposten worden verrekend. Voor een verbouwing bij een particulier volstaat een duidelijke afspraak op de offerte.
Hoe zeg je stelpost in het Engels?
Provisional sum, afgekort PS. In Britse bouwcontracten kom je ook prime cost sum (PC sum) tegen; dat is een stelpost voor een leverantie die de opdrachtgever nog kiest.
Is een stelpost hetzelfde als meerwerk?
Nee. Een stelpost zit al in de offerte, alleen het bedrag is nog een raming. Meerwerk is werk dat helemaal niet in de offerte stond en er tijdens de klus bij komt. Voor meerwerk gelden andere regels (artikel 7:755 BW): je moet de klant vooraf wijzen op de prijsverhoging, anders kun je die niet in rekening brengen. Leg meerwerk daarom altijd apart vast en laat het akkoorderen.
Kan ik een stelpost gebruiken om mijn eigen risico af te dekken?
Beter niet. Een stelpost is bedoeld voor keuzes van de klant of voor werk dat je pas later kunt inschatten, niet om een onzekere calculatie op te vangen. Rechters kijken daar kritisch naar. Weet je niet wat iets gaat kosten, zeg dat dan eerlijk, werk voor dat onderdeel in regie of doe eerst een opname.
Over deze pagina
Redactie & Content Team
De redactie van Vastlegg schrijft over administratie, facturatie en de Wkb voor ZZP'ers in de bouw. We controleren onze artikelen aan de hand van de bron zelf, zoals de Belastingdienst en de officiële Wkb-regelgeving.
Bronnen: Art. 7:752, 7:753 en 7:755 Burgerlijk Wetboek; Het Ondernemersbelang, Stelposten in de bouw: flexibiliteit of valkuil (juli 2025, over Rb. Noord-Nederland feb. 2024); Joost de Vree, bouwkundig woordenboek; Rijksoverheid, Ondernemersplein.
Stelposten die de klant begrijpt
In Vastlegg markeer je een regel als stelpost. Op de pdf en de online offerte staat er een korte uitleg bij, zodat je klant vooraf weet dat het een raming is. 14 dagen gratis.