STABU codering: de hoofdstukken en hoe je een bestek leest

Wat is STABU?

STABU is de Nederlandse systematiek voor bestekken in de woning- en utiliteitsbouw: een gestandaardiseerde manier om te beschrijven wat er gebouwd moet worden, zodat alle partijen hetzelfde bedoelen. De letters staan voor Standaardbestek Burger- en Utiliteitsbouw.

Een bestek is het document waarin staat wat er precies gemaakt moet worden en aan welke eisen dat moet voldoen. Zonder afspraken over hoe je zo'n document opbouwt, schrijft iedereen het anders op. De een noemt het buitenspouwblad, de ander het metselwerk gevel, en dan moet jij maar raden of dat hetzelfde is. STABU legt die opbouw vast.

De stichting achter STABU bestaat al sinds 1976. De eerste versie van het standaardbestek verscheen in 1986 als boek, en in 1990 kwam er een versie die je op de computer kon gebruiken. Sinds de fusie in 2019 wordt STABU beheerd door Ketenstandaard Bouw en Techniek. De standaard zelf is software-onafhankelijk: hij wordt ondersteund door de bestekprogramma's die in Nederland gebruikt worden, maar hij hoort niet bij één leverancier.

Waar bestaat een STABU bestek uit?

Een bestek dat volgens STABU is opgezet valt grofweg in drie delen uiteen. Het eerste deel is algemeen en bevat de voorwaarden die voor het werk gelden, vaak met de UAV 2012 erbij. Het tweede deel is de technische omschrijving: daar staat per werksoort wat er gemaakt wordt en welke eisen daarbij horen. Het derde deel is het overzicht van de bijlagen, waaronder modelovereenkomsten en tekeningen.

Als onderaannemer kijk je in de praktijk vooral naar het tweede deel, maar je slaat het eerste deel beter niet over. Juist daar staan de voorwaarden die bepalen wie verantwoordelijk is als er iets misgaat.

Waarom bestaat STABU?

Op een bouwproject werken veel partijen samen die elkaar vaak niet kennen. Een architect tekent, een adviseur rekent, een hoofdaannemer coördineert en tien onderaannemers voeren uit. Als ieder zijn eigen woorden gebruikt, gaat het ergens fout. Meestal niet meteen, maar pas als het werk al staat en de rekening komt.

Dat laatste punt is waar het voor jou om draait. De meeste ruzies op de bouw gaan niet over de kwaliteit van het werk, maar over de vraag of iets nou wel of niet in de prijs zat. Een bestek dat netjes gecodeerd is, maakt dat gesprek een stuk korter.

Hoe is de STABU codering opgebouwd?

De logica achter de STABU nummering is dat je van grof naar fijn werkt. Je begint bij een hoofdstuk, dat een hele werksoort omvat. Binnen dat hoofdstuk zitten paragrafen, die het onderwerp opdelen. En binnen die paragrafen zitten de bestekposten: daar staat pas echt wat er gemaakt moet worden.

De bestekpostnummers bestaan uit zes cijfers. Een nummer dat op een nul eindigt is het betalingsniveau: dat is het niveau waarop afgerekend wordt. Daaronder kunnen nog detailregels hangen die het werk verder omschrijven maar waar niet apart voor betaald wordt. Het is de moeite waard om daar even op te letten voor je gaat rekenen, want het bepaalt hoe je je begroting opbouwt.

Een bestekschrijver kan overigens ook eisen opnemen zonder een specifiek product voor te schrijven. Dan staat er waar het werk aan moet voldoen, en mag jij zelf komen met een product dat daaraan voldoet. Dat geeft je ruimte, maar het legt de bewijslast ook bij jou: jij moet aantonen dat wat je levert de eisen haalt.

De STABU hoofdstukken

De STABU hoofdstukken zijn geordend zoals een gebouw ongeveer tot stand komt. Je begint met het administratieve deel, dan de bouwplaats, dan het grondwerk en de fundering, dan de ruwbouw omhoog, daarna gevel en dak, vervolgens de afbouw en tenslotte de installaties. Tussen de nummers zitten bewust gaten. Die zijn gereserveerd, zodat er later werksoorten bij kunnen zonder dat de hele nummering overhoop moet.

Zie je in deze lijst je eigen vak staan? Dan weet je meteen welk hoofdstuk je in een bestek als eerste opzoekt. Een stukadoor begint bij 40, een tegelzetter bij 41, een elektricien bij 70. Dat klinkt simpel, en dat is het ook. De kracht van het systeem zit hem er juist in dat het altijd hetzelfde nummer is.

Bestek lezen als onderaannemer

Een bestek van tweehonderd pagina's hoef je niet van kaft tot kaft te lezen. Maar de stukken die jou aangaan moet je wel echt lezen, en niet diagonaal. Zo pak je het aan.

Herkennen wat buiten je scope valt is een kwestie van de randen aftasten. Staat er in jouw hoofdstuk een post die eigenlijk voorbereidend werk van een ander is? Dan is de vraag wie dat doet. Stel die vraag vóór de inschrijving, niet erna. Een korte mail met je aanname erin is later goud waard, want dan staat zwart op wit waar je van uit bent gegaan.

STABU en je offerte of calculatie

Hier zit de meeste winst voor de gemiddelde vakman. Als je een prijs maakt op een bestek, laat je posten dan aansluiten op de indeling van dat bestek. Dus niet één regel "tegelwerk badkamers, €12.400", maar je posten in dezelfde volgorde en met dezelfde omschrijving als het bestek ze noemt.

Waarom dat helpt: degene die jouw offerte beoordeelt legt hem naast het bestek. Als hij regel voor regel kan aftikken, is jouw offerte makkelijk te controleren en dus makkelijk te gunnen. Kan hij dat niet, dan moet hij gaan puzzelen, en bij twijfel gaat hij ervan uit dat iets er niet in zit. Dat kost jou geld.

Dat geldt ook voor je aannames. Ga je uit van een vlakke ondervloer, van stroom op de verdieping, of van een bepaalde volgorde in de planning? Zet het erbij. Een offerte met heldere voorwaarden en uitsluitingen oogt niet moeilijk, hij oogt professioneel. Meer over hoe je dat opschrijft lees je bij het maken van een offerte en bij offertes in Vastlegg.

STABU of een gewone werkomschrijving?

Niet elk werk vraagt om een bestek. Sterker nog, de meeste klussen van een ZZP'er niet. STABU is gemaakt voor de woning- en utiliteitsbouw, meestal bij projecten waar veel partijen aan tafel zitten en waar het geld en de risico's navenant zijn.

Voor die tweede categorie is een duidelijke werkomschrijving genoeg: wat ga je doen, met welke materialen, in welke periode, en wat zit er niet bij. Een particulier die een STABU bestek onder zijn neus krijgt, begrijpt er niets van. Daar helpt gewone taal beter dan een codering.

Veelgemaakte fouten bij het lezen van een bestek

Veelgestelde vragen